SÅ‚owa kluczowe: Praca
Agencja pracy czasowej. Firma zajmująca się wynajmowaniem pracowników z którymi podpisuje umowy. Agencja nie może być jednocześnie pracodawcą-użytkownikiem dla zatrudnianych przez siebie pracowników tymczasowych. Swoich pracowników musi albo zatrudnić na podstawie normalnej umowy o pracę albo wypożyczyć od innej agencji.Pracownicy tymczasowi nie mogą być zatrudniani:
• do pracy szczególnie niebezpiecznej,
• w zastępstwie strajkujących pracowników,
• zamiast pracownika, który w ciągu 3 miesięcy przed zatrudnieniem pracownika tymczasowego został zwolniony z przyczyn nie dotyczących pracownika.
Bezrobocie. Bezrobotnymi nazywa się ogół osób zdolnych do pracy, nie pobierających świadczeń typu renta emerytura i pozostających bez pracy. Bezrobocie dzieli się na rejestrowane, czyli oparte o liczbę bezrobotnych zgłoszonych w urzędach pracy i realne. Elastyczne formy zatrudnienia według ideologii neoliberalnej miały by pomóc stworzyć nowe miejsca pracy dla bezrobotnych i wdrożyć ich w rynek pracy. W rzeczywistości istnieją przykłady że uelastycznienie rynku pracy w dużym stopniu dotyczy jednak już istniejących miejsc pracy
Grupy upośledzone na rynku pracy. Są to grupy osób którym trudno jest znaleźć pracę ze względu na słabe wykształcenie, zacofanie regionu z którego pochodzą, wiek, czy płeć (kobietom zwykle o wiele trudniej znaleźć zatrudnienie). Nawet część grup lewicowych przyjmuje że elastyczne formy zatrudnienia Mogą być głównym pomysłem na aktywizację tych grup. Jest to rozumowanie błędne (patrz "bezrobocie").
Mc praca. Określenie powstałe w USA. Opisuje słabo płatną pracę przeznaczoną z założenia dla osób o niskich kwalifikacjach lub dopiero wkraczających na rynek pracy (np. praca w supermarketach, barach szybkiej obsługi). Zazwyczaj jest ona jednocześnie oparta na elastycznych formach zatrudnienia Z założenia miała ona pomagać w uzyskaniu doświadczenia czy zdobyciu dodatkowych funduszy (np. przez studentów którym nie wystarczają stypendia). W rzeczywistości, zwłaszcza w krajach takich jak Polska Mc praca traci swój tymczasowy charakter i wiele osób jest zmuszonych latami wykonywać tego typu zajęcia bez perspektyw na poprawę swojej sytuacji.
Praca tymczasowa. Ostatnio, tak w Polsce, jak i w krajach Unii Europejskiej, coraz bardziej popularne staje się poszukiwanie i podejmowanie pracy za pośrednictwem tzw. Agencji Pracy Tymczasowej,. Zatrudnienie tego typu określa się mianem "pracy tymczasowej" i w dużym stopniu różni się ono od "standardowego zatrudnienia" - umowy o pracę na czas nieokreślony z jednym, bezpośrednim pracodawcą.
Praca tymczasowa jest więc nową formą zatrudnienia (klasyfikowaną jako jedna z "elastycznych" / nietypowych form zatrudnienia1) i to formą coraz bardziej popularną. Czym jest więc praca tymczasowa i czym różni się od "tradycyjnego zatrudnienia"?
Jest to specyficzna forma zatrudnienia, charakteryzuje siÄ™ ona bowiem:
• "trójstronnym" stosunkiem pracy - pracę tymczasową podejmuje się na rzecz pracodawcy-użytkownika za pośrednictwem agencji. Pracownika zatrudnia agencja (z nią podpisuje się umowę), ale praca jest świadczona poza nią. Jedyną rola agencji jest tu wypożyczanie pracownika,
• dorywczością i niestabilnością - pracownik pozostaje w dyspozycji agencji, która w zależności od umów z innymi przedsiębiorstwami (pracodawcami-użytkownikami) wypożycza im pracownika na określony czas lub na czas do wykonania danego zadania; w okresie pozostawania w dyspozycji agencji zdarzają się więc także przerwy w zatrudnieniu a pracownik często kierowany jest do różnych firm,
• zazwyczaj określonym czasem umowy z agencją.
W Polsce praca tymczasowa jest uregulowana "Ustawą z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych" (Dz. U. z 2003 r. Nr 166, poz. 1608)
Praca tymczasowa może być świadczona tylko na podstawie umowy o pracę na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy - nie może to być ani umowa cywilnoprawna (o dzieło lub zlecenie), ani umowa o pracę na czas nieokreślony (art. 7). Umowę pracownik podpisuje z Agencją i jest ona zawierana w momencie kiedy agencja znalazła pracodawcę-użytkownika, który zgodził się skorzystać z pracy danego pracownika.
Umowa może być odnawiana dowolną ilość razy - nie stosuje się tu art. 25(1) Kodeksu Pracy, który zakazuje odnawiania umowy na czas określony więcej niż 2 razy i stanowi, że trzecie zawarcie umowy o pracę na czas określony skutkuje zawarciem umowy o prace na czas nieokreślony
Pracę tymczasową na rzecz jednego pracodawcy użytkownika można podejmować maksymalnie przez okres 12 miesięcy w przeciągu 36 miesięcy, z wyjątkiem sytuacji, kiedy pracownik tymczasowy zastępuje nieobecnego pracownika - wtedy praca tymczasowa może trwać maksymalnie 36 miesięcy i nie można jej ponownie podjąć na rzecz tego samego pracodawcy przez następne 36 miesięcy
Umowa "powinna określać":
• strony umowy,
• rodzaj umowy,
• wskazanie pracodawcy użytkownika,
• okres wykonywania pracy na jego rzecz,
• rodzaj pracy,
• wymiar czasu pracy,
• miejsce wykonywania pracy,
• wynagrodzenie oraz termin wypłacenia go przez agencję.
Pracodawca użytkownik. Pracodawca korzystający z pracowników udostępnionych mu przez agencję pracy czasowej.
Pracodawca-użytkownik jest zobowiązany do:
1. dostarczenia agencji oświadczenia, ze nie dokonał zwolnień grupowych w przeciągu ostatnich 6 miesięcy - nie później niż w terminie uzgodnienia warunków zatrudniania pracownika tymczasowego,
2. 2. zapewnienia pracownikowi tymczasowemu urlopu wypoczynkowego - w terminie uzgodnionym z pracownikiem, w wymiarze mu przysługującym, jeżeli pracownik jest zatrudniony na 6 miesięcy lub dłużej,
3. wykonywania obowiązków i korzystania z praw pracodawcy w zakresie niezbędnym do organizacji pracy z udziałem pracownika tymczasowego,
4. zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, prowadzenia ewidencji czasu pracy, nie wypożyczania pracownika tymczasowego innym pracodawcom,
5. informowania reprezentatywnej organizacji związkowej o zamiarze zatrudnienia pracownika tymczasowego, a jeśli chce go zatrudnić na dłużej niż 6 miesięcy, to jest zobowiązany podjąć działania zmierzające do uzgodnienia tego z reprezentatywną organizacją związkową,
6. przekazywania organizacjom związkowym (wszystkim - bez względu na to, czy są reprezentatywne czy nie) informacji o warunkach zatrudniania pracowników tymczasowych (może też ustalić z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi szerszy zakres przekazywanych informacji),
7. informowania, w sposób u siebie przyjęty, pracownika tymczasowego o wolnych stanowiskach pracy w swoim zakładzie.
Umowy cywilnoprawne. Umowy cywilnoprawne to jedna z form uelastyczniania rynku pracy. są to umowy, których w przeciwieństwie do umowy o pracę nie reguluje kodeks pracy. Umowy cywilnoprawne podlegają regulacjom kodeksu cywilnego. Wiąże się z tym o wiele gorsza ochrona zatrudnionej w ten sposób osoby. Nie ma ona na przykład prawa do zrzeszania się w związkach zawodowych, gdyż nie jest uznawana za pracownika. Obecnie, zwłaszcza w krajach takich jak Polska nasila się tendencja do nadużywania umów cywilnoprawnych. Pracujący na ich podstawie często wykonują dokładnie takie same obowiązki jak zatrudnieni na umowę o pracę. Przepisy umożliwiające w takiej sytuacji ubieganie się o zamianę umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę pozostają martwe.
Samozatrudnienie. Teoretycznie samozatrudnienie powinno dotyczyć osób pracujących "na swoim" to znaczy przedstawicieli wolnych zawodów posiadających własną działalność gospodarczą z której się utrzymują (np. rzemieślnicy, lekarze, pisarze). W rzeczywistości częste jest wymuszanie samozatrudnienia na pracownikach przez właściciela firmy dla której pracują.Pozwala to przerzucić na samozatrudnionych wszelkie koszty takie jak ZUS. Sami muszą oni też dbać o zachowanie norm bezpieczeństwa, czy nawet odpowiadać finansowo za złe wykonanie powierzonej im pracy. S. Eliminuje też na przykład związki zawodowe ponieważ samozatrudnieni nie mają takiej ochrony jak pracownicy.
Zjawisko nasila się. Według najnowszych badań liczba samozatrudnionych oraz zatrudnionych na umowy cywilnoprawne wynosi ok. 2,3 miliona osób. Skala fikcyjnego samozatrudnienia nie była badana.
Uprawnienia pracowników tymczasowych. Do pracowników tymczasowych stosują się w zasadzie wszystkie przepisy prawa pracy, z nielicznymi wyjątkami:
• nie podlegają oni ustawie z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników - innymi słowy, nie stosują się od nich przepisy dokonywania zwolnień grupowych,
• nie dotyczy ich artykuł 177 § 3 kodeksu pracy,
• pracodawca-użytkownik nie może stosować do nich artykułu 42 § 4 Kodeksu Pracy.
Istnieją też specyficzne uprawnienia i przepisy dotyczące pracowników tymczasowych, wynikające ze szczególnego charakteru pracy tymczasowej.
Pracownik tymczasowy ma prawo do:
1. uzyskania od agencji informacji o umowie zawartej między agencją a pracodawcą-użytkownikiem odnośnie warunków pracy (omówionej szczegółowo w części poświęconej obowiązkom agencji, w punkcie 1),
2. urlopu wypoczynkowego - tryb jego udzielania mogą uzgodnić agencja i pracodawca-użytkownik, a jeżeli zatrudnienie u danego pracodawcy-użytkownika jest dłuższe niż 6 miesięcy to jest to prawo pracownika!
3. zawarcia z agencja umowy na piśmie, przy czym agencja ma obowiązek dostarczenia jej nie później niż w 2 dniu wykonywania pracy,
4. nie mniej korzystnego traktowania przez pracodawcę-użytkownika niż pracownicy zatrudniani na tym samym lub podobnym stanowisku pracy. Nie dotyczy to jednak dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji przez pracowników zatrudnionych na krócej niż 6 tygodni,
5. urlopu - 2 dni za każdy miesiąc pozostawania u jednego lub kilku pracodawców-użytkowników. Pracownikowi nie przysługuje prawo do urlopu za okres, za który urlop został wykorzystany u poprzedniego pracodawcy, na podstawie odrębnych przepisów. Urlopu udziela się na dni, które byłyby dniami pracy oraz stosuje się zapisy artykułu 1672 Kodeksu Pracy,
6. korzystania z urządzeń socjalnych pracodawcy-użytkownika,
7. podjęcia pracy u pracodawcy-użytkownika po zakończeniu pracy tymczasowej (umowy pomiędzy agencjami a pracodawcami zabraniające tego są nieważne).